Shounen, seinen, shoujo, josei ne demek?

Bir animenin künyesine baktığında shounen, seinen, shoujo ya da josei yazdığını görürsün. Çoğu yerde bunlar tür olarak listeleniyor ama aslında tür değiller. Aralarındaki farkı anlamak, ne izleyeceğine karar verirken işini kolaylaştırıyor.

Bunlar tür değil, hedef kitle

Aksiyon bir tür. Romantik bir tür. Korku bir tür. Bunlar hikayenin ne anlattığını söylüyor.

Shounen ise hikayenin ne anlattığını söylemiyor. Kaynak mangayı yayınlayan derginin hangi okur kitlesine hitap ettiğini söylüyor. Japonya'da mangalar dergilerde tefrika ediliyor ve her derginin belirli bir okur profili var. Bir yapımın etiketi de çıktığı derginin profilinden geliyor.

Yani shounen bir anlatım tarzı değil, bir adres. Aynı türde iki yapımdan biri shounen, diğeri seinen olabilir.

Dördü arasındaki fark

Shounen genç erkek okur kitlesi için çıkan dergilerden geliyor. Genelde bir hedefi olan ana karakter, gelişme süreci, arkadaşlık ve mücadele öne çıkıyor. Aksiyon ağırlıklı olması sık rastlanan bir durum ama şart değil. Spor yapımlarının büyük kısmı da bu kategoride.

Seinen yetişkin erkek okur kitlesi için çıkan dergilerden geliyor. Anlatım daha ağır olabiliyor, kazanmak her zaman mümkün olmuyor, ana karakterin haklı olduğu garanti değil. Şiddet ve rahatsız edici temalar daha açık işlenebiliyor. Ama seinen demek illa karanlık demek değil, sakin ve gündelik hayat anlatan seinen yapımlar da var.

Shoujo genç kadın okur kitlesi için çıkan dergilerden geliyor. Duygusal ilişkiler ve karakterlerin iç dünyası merkeze alınıyor. Görsel tarz da genelde bu odakla şekilleniyor. Romantik olması sık görülüyor ama fantastik ve macera anlatan shoujo yapımlar da mevcut.

Josei yetişkin kadın okur kitlesi için çıkan dergilerden geliyor. İlişkiler daha gerçekçi ve karmaşık ele alınıyor, iş hayatı ve yetişkinliğin getirdiği sorunlar konu oluyor. Türün en az bilinen kategorisi olmasının sebebi, sayıca daha az anime uyarlaması yapılması.

Neden sık karıştırılıyor

Üç sebebi var.

Etiketler kalıba dönüşmüş. Shounen denince akla otomatik olarak dövüş sahneleri geliyor. Oysa kategori bunu garanti etmiyor.

Kitle sınırları gerçekte geçirgen. Shoujo bir yapımı erkekler, shounen bir yapımı kadınlar rahatlıkla izliyor. Etiket kimin izleyebileceğini değil, kimin için basıldığını gösteriyor.

Siteler tür listesine karıştırıyor. Çoğu arşiv bunları aksiyon ve dramın yanına ekliyor. Teknik olarak yanlış ama yaygınlaştığı için herkes böyle kullanıyor.

Sana ne faydası var

Bu ayrımı bilmek iki işine yarıyor.

Beklentini doğru kuruyorsun. Seinen etiketi gördüğünde anlatımın daha ağır olabileceğini bilirsin. Shounen etiketinde ise gelişme çizgisi ve tempo beklersin.

Arama yaparken daraltıyorsun. "Aksiyon" çok geniş bir kelime. "Seinen aksiyon" aradığında karşına çıkan liste bambaşka oluyor.

Kalıba fazla güvenme:

Bu kategoriler yol gösteriyor ama kesin sonuç vermiyor. Shounen etiketli çok ağır yapımlar var, seinen etiketli çok sakin yapımlar var.

En sağlıklısı özete bakmak ve ilk bölümü izlemek. Etiket sana bir fikir verir, kararı yapımın kendisi verdirir.

Sitedeki tür sayfalarından bu kategorilere göz atabilir, hangisinin sana yakın geldiğini deneyerek bulabilirsin.